ABSÜRT TİYATRO

0
537

Absürt tiyatro, 2. Dünya Savaşı’nın ardından yaşanan zorlu psikolojik dönemde ortaya çıkan
bir türdür. Konu olarak daha çok insanların ruh halleri ve tepkisizlikleri konu edilmiştir. 2.
Dünya Savaşı’nda milyonlarca insanın hayatını kaybetmesi, birçok insanın hayata ve ölüme
olan bakış açısını değiştirdi. Hayatta kalmayı başaran insanların birçoğu yakınlarını kaybetti
ve ölüm o kadar sıradan bir hal almaya başladı ki; insanlar artık tepki veremeyecek,
üzülemeyecek hale geldi. Bu karmaşık ruh hali oyunların düzenine de yansıdı. Yazarlar, hiçbir kuralı ve mantığı kabul etmeden, tamamen kendi kurallarına göre özgür yazılar yazdılar.

Absürt tiyatronun diğer türlerden bir farkı da yazarların bu oyunları yazarken bir türe ait
olması amacıyla yazmamasıydı. Örneğin; bir yazar eserini ortaya koyarken dramatik, epik
veya gerçekçi tarzda yazdığının farkındadır ve eserini buna göre şekillendirebilir. Ancak
absürt oyun yazarları eserlerini ortaya koyarken absürt oyun yazma bilincinde değillerdir ve
absürt tiyatro ismi bu eserler çıktıktan sonra başkaları tarafından bu kategoriye konulmuştur.

Bu oyunların amacı; seyirciyi izlerken rahatsız etmek, hayatı sorgulatmaktır. İnsan yaşamının değersizleşmesi ve tepkisizlik açılarından felsefi olarak varoluşçuluk ve nihilizmle bağlantılı olduğu söylenebilir. Seyirciyi tedirgin etmek için kullanılan şey yalnızca replikler ve oyunculuk değildir, oyun tekniği de bu amaç için kullanılır. Rahatsız edici sesler, asimetrik dekorlar, abartılı makyajlar oyun rejisine uygun olarak düzenlendiği takdirde amaca hizmet edebilir. Bu türün öne çıkan yazarları olarak Eugene Ionesco, Samuel Beckett, Harold Pinter, Jean Genet ve Arthur Adamov’dan bahsedilebilir.

OYUN ELEŞTİRİSİ: BORNOVA BELEDİYESİ ŞEHİR TİYATROSU – SINIRDA (AYÇA ÜZÜM)

İlk olarak oyuncu kadrosunu BBŞT’nin “Atölye Sahne” olarak adlandırdığı kursiyer ekibinin
oluşturduğunu belirteyim. Eleştirilerime ilk olarak oyun seçimiyle alakalı başlamak istiyorum.
BBŞT gibi yıllardır evrensel yazarlardan oyun çıkaran bir tiyatro, neden kursiyerlerine daha
yerel bir oyun tercihinde bulundu anlayabilmiş değilim. Türk-Ermeni ayrımı üzerinden ırkçılık eleştirisine sahip olan bu oyun, BBŞT’den çok para kaygısı güden özel tiyatro kurumuna ait bir oyunu çağrıştırıyor bana. Evrensel oyunların barındırdığı ağır dramaturji ve beraberinde getirdiği katmanlı oyunculuk bu tarzda bir oyun oynamalarına neden olmuş olabilir ancak yine evrensel olup çok ağır dramaturjiler içermeyen yazarlardan oynamalarını daha mantıklı olurdu diye düşünüyorum (Örneğin Çehov, Moliere, Gogol).

Gelelim oyunculuklara. Genç kursiyerlerden oluşan oyuncular gayet başarılıydı. İç enerjiler,
diyafram ve kafa sesi kullanımları, yönelimler gayet yerindeydi. Belli ki oyunculuklar üzerine
oldukça çalışılmış. “Madem oyunculuğu bu kadar ön planda tutacaktınız, neden oyunlarına
‘oyunculuk okulu’ denen Çehov’dan bir oyun oynamadınız?” diye sormadan edemiyor insan.

Biraz da teknikten konuşalım. Oyun dekoru standart diyebileceğimiz bir fondan ve yeterli
seviyede diyeceğimiz birkaç parçadan oluşuyor. Kostümler dönem kostümleri, makyajlar ise
temel sahne makyajı, zaten bu oyun seçimindeki eleştirim de oyunun reji ve dramaturji
açısından fazla basit olması. Bu konularda üzerine çalışılmış herhangi bir reji yok kadar az.
Bu oyuna benzer çok oyun izledim ve hepsi benim için düşük aksiyonlu, durağan ve sıkıcı
oyunlardı. Yaklaşık 1 saat süren oyun kendini izletmeyi başardı. Bu olumlu bir yöndür ancak
oyunu izletebilmek için yoğun ışık ve müzik kullanılması oyunun kalitesini düşürüyor. Biraz
oyunculuk ve yoğun ışık-müzik kullanımıyla seyirciye bir oyunu izletebilmek bence başarı
değildir. Oyunun alt metni zaten fazla basit, bu basit alt metin üzerinden 1 saat boyunca
oyunun akması tabi ki zor. Aksiyonun artması için de kullanılan yoğun teknik seyircide parodi izliyor hissiyatı veriyor. Oyuna dair yaptığım çoğu eleştiri oyun seçimi üzerinden oldu. Keşke daha farklı bir oyun seçilseydi de reji ve dramaturji üzerinden eleştirebilseydik.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here