Temel Yükleme Hatası

0
2360

TEMEL YÜKLEME HATASI

İnsanların davranışlarının nedenlerini davranışın gerçekleştiği duruma değil özelliklerine yükleme eğilimindeyizdir. Bu eğilime temel yükleme hatası denir. Yükleme araştırmacıları yüklemelerimiz ile ilgili ortak problemin birinin davranışlarını açıklarken, çoğunlukla durumun etkisini azımsar, bireyin özelliklerini ve tutumunu yansıttığı boyutunu büyüttüğümüzü keşfetti

Harold Kelley’nin Yükleme Kuramı: Birinin davranışını içsel ya da dışsal etmenlere yüklememiz üç etkene (tutarlılık, ayırt edicilik, yaygınlık) bağlıdır.  Bir şeyin bir davranışın nedeni olması için davranış gerçekleştiğinde var olması, gerçekleşmediğinde de var olmaması gerekir. Bir davranış yapıldığında davranışın ayırt edici olması önemlidir. Yani davranışı yapan her durumda mı bu davranışı yapmaktadır, yoksa bu duruma özgü olarak mı bu davranışı yapmıştır? Davranışla ilgili bir fikir birliği var mıdır? Diğer insanlar da bu davranışı tekrar etmekte midirler? Son olarak davranış tutarlı mıdır?

Bu duruma örnek olarak kırtasiyeye girdiğimizde personelin yüzümüze bakmaması bir şeyi sorduğumuzda bize sert konuşması onun ne kadar kaba asabi bir birey olduğunu düşünmemize neden olur halbuki durum öyle değildir kötü bir gün geçiyordur ailevi problemleri olduğu için bu şekilde davranıyordur. Bu insan bu durumda hep böyle mi davranıyor cevabımız evet ise bir açıklama ararız peki bu insan bu durumda diğer durumlardan farklı mı davranıyor? Eğer cevabımız evet ise (yüksek ayırt edicilik) dışsal atıf yani bulunduğu duruma bağlıyoruz. Eğer cevabımız hayır ise (düşük ayırt edicilik) içsel atıf yani kişinin kişiliğine bağlıyoruz.

Neden Yükleme Hatası Yaparız?

A-)Bakış Açısı Ve Durumsal Farkındalık

1-)Aktör-Gözlemci Perspektifi Karşıtlığı

Birini davranışlarını gözlemlerken bu kişi dikkatimizin merkezindedir.

2-)Kamera Perspektifi Yanlılığı

İnsanlar polise ifade verirken kameranın suçluya daha fazla odaklanması nedeniyle itirafçının suçlu olduğunu düşünürüz. Kamera polise daha çok odaklıysa ifadelerin daha çok baskı altında alındığı düşünülür.

3-)Zamanla Değişen Bakış Açısı

Geçmişimizi anımsarken bir başkasının gözlemcisi olduğumuz belirtiliyor. Çoğumuz için geçerli olan şeylerden biri, bugün eskiye göre daha farklı olduğumuz.

B-)Kültürel Farklılıklar

1-) Batı ve Doğu Kültürleri

Batı dünya görüşü, olaylara durumların değil, insanların neden olduğunu varsayma eğilimindedir.

Doğu kültüründe ise insan davranışlarının onların kişisel özelliklerini yansıttığının varsaymaya daha az eğilim göstermektedirler.

2-)Dil

Kimi diller dışsal yüklemeleri destekler. İspanyolca da saat beni geciktirdi deyimi.

KAYNAKÇA

Myers DG ve Akfırat, S.(2015).Sosyal psikoloji=sosyal psikoloji. Ankara: Nobel

https://tr.wikipedia.org/wiki/Y%C3%BCkleme_teorisi

 

 

 

 

 

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here